Werk je als zzp’er, of huur je zzp’ers in? Dan heb je vast gehoord van de Wet DBA en schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig. Dat heeft gevolgen voor zowel opdrachtgevers als zelfstandigen.
Wat is de Wet DBA?
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) is sinds 2016 van kracht. Hij bepaalt hoe je vooraf meer zekerheid kunt krijgen over de vraag of een opdracht als zelfstandige mag worden uitgevoerd. Lange tijd werd er nauwelijks gehandhaafd. Dat moratorium is per 2025 opgeheven.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Er is sprake van schijnzelfstandigheid als iemand op papier zelfstandige is, maar in de praktijk werkt als werknemer. Dan is er eigenlijk een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever had dan loonheffingen moeten afdragen en kan een naheffing krijgen.
Wanneer is er sprake van een dienstbetrekking?
Bij de beoordeling kijkt men naar alle omstandigheden samen. Belangrijke factoren zijn:
- Gezag: bepaalt de opdrachtgever hoe, wanneer en waar je werkt? Ben je ingebed in de organisatie?
- Persoonlijke arbeid: moet jij het werk persoonlijk doen, of mag je je laten vervangen?
- Loon: krijg je een vergoeding voor je werk, ongeacht het resultaat?
- Ondernemerschap: heb je meerdere opdrachtgevers, loop je ondernemersrisico, investeer je in je bedrijf en treed je naar buiten als ondernemer?
Het gaat erom hoe je in de praktijk werkt, niet alleen wat er in het contract staat.
Modelovereenkomsten
De Belastingdienst heeft modelovereenkomsten opgesteld en beoordeelt ook eigen overeenkomsten. Werk je volgens zo’n overeenkomst en houd je je er in de praktijk aan, dan heb je meer zekerheid. Een modelovereenkomst biedt geen garantie als je in de praktijk anders werkt.
Wat kun je als zzp’er doen?
- Werk voor meerdere opdrachtgevers.
- Bepaal zelf hoe je je werk uitvoert.
- Treed naar buiten als ondernemer: eigen website, eigen algemene voorwaarden, acquisitie.
- Werk met duidelijke opdrachten met een begin en eind, in plaats van een open functie.
- Hanteer een tarief dat past bij ondernemerschap, zie uurtarief berekenen.
- Gebruik je eigen gereedschap en middelen.
Wat kun je als opdrachtgever doen?
- Beoordeel per opdracht of het werk echt geschikt is voor een zelfstandige.
- Laat zzp’ers geen structureel werk doen dat ook door werknemers wordt gedaan, onder dezelfde leiding.
- Leg afspraken vast in een overeenkomst en zorg dat de praktijk daarmee overeenkomt.
- Overweeg bij twijfel een andere constructie, zoals detachering, payroll of een arbeidsovereenkomst.
Er wordt gewerkt aan nieuwe wetgeving om de arbeidsrelatie te verduidelijken. Volg de actuele ontwikkelingen via de Belastingdienst en Ondernemersplein.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?
De opdrachtgever kan een naheffing krijgen voor loonheffingen, eventueel met een boete. De zelfstandige kan bovendien recht hebben op de rechten van een werknemer, zoals loondoorbetaling bij ziekte.
Is een zzp’er met één opdrachtgever altijd schijnzelfstandig?
Nee. Eén opdrachtgever is een aanwijzing, maar de beoordeling hangt af van alle omstandigheden samen.
Krijgen opdrachtgevers direct een boete?
In de overgangsfase na het opheffen van het moratorium richtte de Belastingdienst zich vooral op voorlichting en legde hij alleen boetes op bij kwade trouw. Die handhaving wordt stap voor stap strenger. Controleer de actuele aanpak op de website van de Belastingdienst.
